ΦΙΞ: Η μπύρα μπαίνει στο Μουσείο

Το 1863 ο Ιωάννης Φιξ κατασκευάζει στην Ελλάδα το πρώτο εργοστάσιο παραγωγής ζύθου. Αυτό βρίσκονταν στην περιοχή του Κολωνακίου. Μετά το θάνατό του, ο γιος του Κάρολος Φιξ, επεκτείνει την επιχείρηση κατασκευάζοντας το 1893 ένα νέο και μεγάλο για τα δεδομένα της εποχής εργοστάσιο. Η έκταση που επιλέχτηκε βρίσκονταν στην αδόμητη ακόμα περιοχή δυτικά την όχθης του Ιλισού και νότια από τους Στύλους του Ολυμπίου Διός.

Η επιτυχημένη πορεία της επιχείρησης του Καρόλου Φιξ κατά τις πρώτες δεκαετίες του 20ου αιώνα, είχε ως αποτέλεσμα την συνεχή επέκταση των εγκαταστάσεων του εργοστασίου στην ίδια πάντα θέση. Όπως ήταν λογικό στα μέσα της δεκαετίας του 1950, ο οικιστικός ιστός της πόλης εξαπλώθηκε βαθμιαία και κάλυψε την περιοχή γύρω από το εργοστάσιο. Εξακολουθούσε ωστόσο η περιοχή να διατηρεί χαμηλές μονοκατοικίεςΚάτι που έκανε το εργοστάσιο Φιξ να αποτελεί το μεγαλύτερο κτίριο των γύρω συνοικιών.

ΦΙΞΕκείνη την εποχή, και μεσούσης της βιομηχανικής ανασυγκρότησης της χώρας, αποφασίζεται η ριζική ανακαίνιση – ανακατασκευή του εργοστασίου.  Ο σχεδιασμός του έργου ανατέθηκε από την οικογένεια Φιξ στον αρχιτέκτονα Τάκη Ζενέτο (1926-1977), που αποτελούσε έναν πρωτοπόρο εκπρόσωπο του μεταπολεμικού μοντερνισμού στην Ελλάδα.
Στα σχέδια ο Ζενέτος τονίζει την οριζόντια διάσταση του κτιρίου Φιξ κατά μήκος της Λεωφόρου Συγγρού και της Λεωφόρου Καλλιρρόης με οριζόντια γραμμικά υαλοστάσια. Παράλληλα όμως, δεν δημιούργησε ένα κτίριο αυστηρά βιομηχανικό. Αλλά ενδιαφέρθηκε ώστε η δομή του να είναι κατάλληλη και για διαφορετικές μελλοντικές λειτουργίες. .
Πάνω από μισόν αιώνα το εργοστάσιο του Φιξ αποτελούσε το εμβληματικότερο κτίριο για την μεγάλη λεωφόρο που καταλήγει στο Φάληρο. Οι κάτοικοι του Νέου Κόσμου και του Κουκάκη θυμούνται ακόμα την μυρωδιά μπύρας που αρωμάτιζε το εργοστάσιο της γύρω γειτονίες μέχρι τα τέλη του `70.
Η κάθοδος των πολυεθνικών εταιρειών στην Ελλάδα συρρίκνωνε συνεχώς το μερίδιο της επιχείρησεης. Αυτό οδήγησε την επιχείρηση Φιξ σε πτώχευση και έτσι το 1994 το κτίριο περιήλθε στο δημόσιο. Μόλις λίγα χρόνια μετά ένα μεγάλο μέρος του εργοστασίου κατεδαφίζεται για να δημιουργηθεί ο Σταθμός του Μετρό. Στις εργασίες που γίνονται στα θεμέλια του παλαιού εργοστασίου ανακαλύπτεται αρχαίο νεκροταφείο της περιοχής. Όπως ήταν λογικό η παλαιά ζυθοποιία παρέμεινε ένα ισχυρό τοπωνύμιο δίνοντας και το ίδιο όνομα στον υπόγειο σταθμό του μετρό («Συγγρού – Φιξ») και στην μικρή πλατεία που δημιουργήθηκε στο χώρο του παλαιού εργοστασίου.
Αυτός ο νέος συγκοινωνιακός χώρος ήταν ίσως η συγκυρία που έκανε πολλούς να αντιληφθούν την ιστορική αξία του παλαιού εργοστασίου Φιξ. Το υπόλοιπο κομμάτι του ζυθοποιείου χαρακτηρίζεται διατηρητέο κτίσμα και αποφασίζεται να στεγάσει το  Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης. 
Από εκείνη τη στιγμή ξεκινάει το διασημότερο αθηναϊκό «Γεφύρι της Αρτας». Το μουσείο αλλάζει οκτώ διοικήσεις και διαρκή προβλήματα (κυρίως χρηματοδότησης) αφήνουν διαρκώς πίσω το έργο. Από την πρώτη στιγμή ο βασικός πυλώνας του έργου άνηκε στην «3SK Στυλιανίδης Αρχιτέκτονες». Στην βράβευσή του το 2006, μιλώντας πως το στοιχειωμένο κτίριο θα γίνει μουσείο οι αρχιτέκτονες τόνιζαν «κληθήκαμε να σχεδιάσουμε ένα μουσείο μέσα σ’ ένα βιομηχανικό κέλυφος, κάτι που έχει γίνει χιλιάδες φορές ως τώρα… Από μια ευτυχή συγκυρία, ωστόσο, είχαμε ένα παλιό εργοστάσιο ζυθοποιίας σε κομβικό σημείο της πόλης, όχι σ’ ένα οικόπεδο στην άκρη του πουθενά. Σ’ ένα “νησάκι” περικυκλωμένο από τη Συγγρού, λεωφόρο που απλώνεται από τη θάλασσα ως την Ακρόπολη, την Καλλιρόης, την κοίτη ενός ποταμού, μην το ξεχνάμε αυτό, και την οδό Φραντζή, τη γέφυρα που ενώνει το Κουκάκι με τον Νέο Κόσμο. Να από πού πηγάζει η μοναδικότητα του έργου: από το τοπογραφικό ενδιαφέρον της περιοχής και από το φορτίο συναισθημάτων και αναμνήσεων που κουβαλά το παλιό κουφάρι. Τι καινούργιο θα μπορούσε να συμβεί εδώ; Το γραφείο μας ήταν ανέκαθεν επιφυλακτικό με τους δημόσιους διαγωνισμούς. Το συγκεκριμένο εγχείρημα, όμως, ήταν πολύ ερεθιστικό για το προσπεράσουμε. Στα τριανταεπτά χρόνια που παράγουμε αρχιτεκτονική – κατοικίες, γραφεία, ξενοδοχεία, οικισμούς– το ΕΜΣΤ είναι το πρώτο μας δημόσιο κτίριο».
Η συνολική έκταση του νέου μουσείου θα αγγίξει τα 20.000τμ. Το παλαιό κτίριο θα διορθωθεί αρχιτεκτονικά σε επτά επίπεδα έτσι ώστε να δημιουργεί μαι διαδρομή για τον επισκέπτη από την είσοδο μέχρι το δώμα. Στον τελευταίο όροφο με την ανοικτή θέα προς την ακρόπολη προβλέπεται να υπάρχει εστιατόριο. Η είσοδος του κτιρίου θα συνδέεται με τον σταθμό του Μετρό δημιουργώντας μια ανοικτή πλατεία που θα φιλοξενεί περιοδικές εκθέσεις πωλητήριο και καφέ. Η όψη της οδού Καλλιρόης (επένδυση με πέτρα) είναι εξ ολοκλήρου ιδέα του αρχιτέκτονα Στυλιανίδη. Σε μια προσπάθεια να ανασυστήσει το φυσικό περιβάλλον με φυσική πέτρα και μια λεπτή κουρτίνα για να θυμίζει την πορεία του ιστορικού Ιλισού.
Η συνολική δαπάνη του έργου αναμένεται να ξεπεράσει τα 40 εκ. ευρώ με το μεγαλύτερο μέρος τους να προέρχεται από κοινοτικά κονδύλια. Ωστόσο, η μελλοντική στήριξη  του Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης είναι ένα ακανθώδης θέμα για το Υπουργείο Πολιτισμού. Για την λειτουργία του μουσείου απαιτούνται τουλάχιστον πενήντα νέες προσλήψεις όταν αυτές έχουν παγώσει για όλο το δημόσιο. Από την άλλη οι εμπορικές χρήσεις στο ισόγειο του κτιρίου και οι εισφορές χορηγών είναι αμφίβολο αν θα καταφέρουν να καλύψουν έξοδα συντήρησης και λειτουργίας για το μουσείο.
Το σίγουρο είναι πως η πρόσφατη αποκάλυψη των ανακαινισμένων όψεων του παλαιού εργοστασίου Φιξ έδωσε έναν αέρα ανανέωσης σε μια βεβαρημένη περιοχή της Αθήνα. Για περισσότερα από είκοσι χρόνια το Φιξ παρέμενε τυλιγμένο σε λινάτσες, λιπαρό και απομονωμένο από την εξέλιξη της πόλης. Τώρα φαίνεται πως κερδίζει την αθηναϊκή παρτίδα. Για να σηματοδοτήσει την υποφαινόμενη πολιτιστική άνοδο της Λεωφόρου Συγγρού που άνοιξε η Στέγη Γραμμάτων του Ωνασίου και θα ολοκληρώσει η Νέα Λυρική στον Ιππόδρομο.
Advertisements

Σχόλια

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s