Οι Φωτεινές του Ιλισού

Η Εκάτη, θεά της μαγικής τέχνης στον κάτω κόσμο, ήταν το μοναδικό παιδί των Τιτάνων Πέρση και Αστερία. Από τους γονείς της κληρονόμησε δυνάμεις πάνω στη γη, τη θάλασσα και τον ουρανό. Βοήθησε δε τη θεά Δήμητρα στην αναζήτηση της Περσεφόνης και μετά την επανένωσή τους έγινε συνοδός της Περσεφόνης και σύντροφος του Άδη.

Στην μυθολογία η Εκάτη εμφανίζεται ως χθόνια θεότητα. Το ελληνικό όνομά της σχετίζεται με το επίθετο εκατηβόλος που αποδιδόταν στον Απόλλωνα. Αποκαλούνταν όμως και με τον τίτλο άγγελος και φωσφόρος. Οι αναφορές των αρχαιολόγων περιγράφουν την Εκάτη ως «η μακράν λάμπουσα, η εκ του μακρόθεν στέλλουσα το φως της».

Το Ιερό της Εκάτης στην Αθήνα τοποθετείται πλάι στον Ιλισό ποταμό. Ο συγκεκριμένος χώρος συνδέεται σαφέστατα με τα γύρω ιερά, αλλά και την φυσική στέρνα της πηγής Καλλιρρόης. Εκεί οι μικροί Αθηναίοι έκαναν τα λουτρά τους, με θέα τον ιερό βράχο της Ακρόπολης από την μία και το Ολύμπειο από την άλλη.

5.1.12 057Η εδραίωση του χριστιανισμού στην Αθήνα, οδήγησε τον αρχαίο ναό της Εκάτης σε παρακμή. Την περίοδο της Τουρκοκρατίας ο ναός είχε ερημωθεί πλήρως, οπότε μια πυρκαγιά τον κατέστρεψε ολοσχερώς. Ωστόσο, τα θεμέλια του αρχαίου ιερού έγιναν οι βάσεις για την χριστιανική εκκλησία που ανοικοδομήθηκε ακριβώς στο ίδιο σημείο. Η κοινή πεποίθηση των πρώτων χριστιανών ήθελε με αυτόν των τρόπο να εξορκίζεται η παλαιά θρησκεία μέσω των χριστιανικών ναών.

Στα πρώτα χρόνια του Όθωνα μια μικρή πέτρινη γέφυρα κατασκευάζεται δίπλα από τον αρχαίο ναό της Εκάτης. Η γέφυρα του Ιλισού βοηθούσε την επικοινωνία της Αθήνας με τα προάστια, αφού ο ποταμός τους χειμερινούς μήνες ήταν αδιάβατος.  Οι επιχωμάτωσες και τα έργα από εκείνα τα χρόνια και μετά ψήλωσαν τον δρόμο. Ετσί μπορεί να μην υπήρχε πια πρόβλημα με τα νερά που κατέβαζε ο Ιλισός, όμως ο αρχαίος ναός της Εκάτης κατέβαινε διαρκώς και χαμηλότερα και τελικά στο τέλος να είναι θαμμένος!
Ο γνωστός αθηναιογράφος Δ. Καμπούρογλου είχε γράψει ότι πολλά μάρμαρα από αρχαία ερείπια χρησιμοποιήθηκαν για την ανέγερση της εκκλησίας. Όμως  δεν είναι μόνο τα υλικά στοιχεία που συνέδεσαν τις δυο θρησκείες και τα ιερά τους. Την θέση της αρχαίας θεάς Εκάτης, είχε λάβει πλέον η Αγία Φωτεινή. Κατά τους ορθόδοξους συναξαριστές η Αγία Φωτεινή ήταν η πρώτη γυναίκα που πίστεψε στον Θεό. Ο βίος της ήταν φωτεινό παράδειγμα, και για αυτό της φανερώθηκε ο Θεός. Φωτεινή λοιπόν και ως χαρακτήρας και ως βίος και ως όνομα. Μια ορθόδοξη αγία γεμάτη φως θέλησε να καλύψει ίσως το σκότος της χθόνιας Εκάτης ή να συνεχίσει να δίνει φως στο ίδιο σημείο;

5.1.12 066

Ο  χριστιανικός ναός της Αγίας Φωτεινής Ιλισού, που είναι ρυθμού βασιλικής, δημιουργήθηκε το 1872 και μετά από έξι χρόνια έγινε ενοριακός.  Η παλαιά παράδοση του μνημείου μαρτυρείται από το γεγονός ότι η λιθοδομή καλύφτηκε μετά από κάποιο διάστημα με εξωτερικό ασβεστοκονίαμα που συνηθίζονταν εκείνα τα χρόνια προκειμένου να συντηρηθεί. Στην Αγία Φωτεινή Ιλισού είχε διατελέσει εφημέριος και ο μετέπειτα αρχιεπίσκοπος Χρυσόστομος Παπαδόπουλος.
Το 1983 ο ναός αναπαλαιώθηκε εκ βάθρων με δαπάνες του Δήμου Αθηναίων. Το 1985 επισκευάστηκε η δίρριχτη ξύλινη στέγη, ενώ συνεργείο του Υπουργείου Πολιτισμού συντήρησε και στερέωσε τις παλαιές τοιχογραφίες που χρονολογούνταν από τον 18ο αιώνα. Οι εργασίες αγιογράφησης ολοκληρώθηκαν το 1992.  Μετά από μια πετυχημένη συνεργασία των υπηρεσιών του Δήμου και της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας έγιναν το 1986 παρεμβάσεις στο εξωτερικό του ναού προκειμένου να αναδειχθεί η γύρω περιοχή χωρίς να χάσει το χρώμα της.
Η Αγία Φωτεινή του Ιλισσού γιορτάζει κάθε 26η Φεβρουαρίου αλλά και την Κυριακή της Σαμαρείτιδος. Η Αγία συνεχίζει να ευλογεί ακόμα και σήμερα τις πηγές που τρέχουν δίπλα της. Αυτός είναι και ο λόγος που κάθε Θεοφάνεια δίπλα στα νερά της αρχαίας πηγής της Καλλιρρόης τελείται ο αγιασμός των υδάτων στο γετονικό Κολυμβητήριο.
Αξίζει να αναφερθεί η πεποίθηση πολλών ότι ο χώρος δίπλα στο Ολύμπειο διαθέτει υπερφυσικές δυνάμεις. Κάνεις ωστόσο δεν μπορεί να διαβεβαιώσεις αν αυτές προέρχονται από τις νύμφες της αρχαιότητας που συχνάζουν σε εκείνα τα μέρη. Ή από εκείνο το απέραντο φως που σε κάνει να βλέπεις τον Παρθενώνα. Δεν είναι τυχαίο πάντως ότι πολλοί μετανάστες της πόλης δοξάζουν υπαίθρια και σήμερα τον δικό τους Θεό εκεί δίπλα στις Φωτεινές του Ιλισού…
Advertisements

Σχόλια

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s