Το χορηγικό…Φανάρι του Διογένη.

Στους νικητές τραγικών αγώνων η αθηναϊκή δημοκρατία είχε θεσπίσει  να δίνονται έπαθλα. Αυτά τοποθετούνταν επάνω σε τρίποδα, που βρίσκονταν πάνω σε βάσεις αφιερωμένους στου θεούς. Αυτός ήταν και ο λόγος που από το Θέατρο του Διονύσου μέχρι την Αγορά ο φαρδύτερος δρόμος της αρχαίας Αθήνας είχε πάρει την ονομασία οδός Τριπόδων. Και τούτο γιατί από τον 5οαιώνα π.χ. και μετά έχτιζαν κατά μήκος της οδού χορηγικά μνημεία που είχαν πάνω τους τρίποδες από δραματικούς αγώνες. Η μεγαλοπρεπέστερη οδός της πόλης ονομάστηκε οδός Τριπόδων, και η αρχαία χάραξή της διασώζεται μέχρι σήμερα.

Πλάκα 033Το μόνο χορηγικό  που σώζεται από τους Τρίποδες είναι το Μνημείο του Λυσικράτους στους ανατολικούς πρόποδες της Ακρόπολης. Ο χορηγός Λυσικράτης ήταν γιος του Λυσιθείδου και κατάγονταν από τον δήμο Κικυνέων της Ακαμαντίδας φυλής. Το 334 π.Χ. νίκησε σε αγώνα χορού παιδιών της Ακαμαντίδας φυλής, και έτσι για να τιμήσει το γεγονός έστησε χορηγικό μνημείο στην οδό Τριπόδων.
Το μνημείο αποτελείται από τετράγωνη βάση από πωρόλιθο ύψους 3 μέτρων, πάνω στην οποία υψώνεται κομψό κυκλικό οικοδόμημα με μορφή ναΐσκου, που έχει 6 ημικίονες κορινθιακού ρυθμού από πεντελικό μάρμαρο. Στο επάνω μέρος έχει μικρή ζωοφόρο με σκηνές από το μύθο της αιχμαλωσίας του Διονύσου από Τυρρηνούς πειρατές. Μονόλιθική στέγη με φυλλατή την άνω επιφάνεια που στην κορυφή με βάση μορφής ακάνθου ήταν τοποθετημένος ο χάλκινος τρίποδας.
Κατά τους βυζαντινούς χρόνου λέγονταν «λύχνος ή καντήλι του Διογένη», γιατί πίστευαν ότι εκεί έμεινε για ένα διάστημα ο κυνικός φιλόσοφος. Ο ισχυρισμός αυτός έχει επικρατήσει μέχρι της μέρες μας και που πλέον το Μνημείο του Λυσσικράτους αποκαλείται Φανάρι του Διογένη.
Το 1658 ιδρύθηκε στην περιοχή μονή Καπουτσίνων που αγόρασε το μνημείο και την γύρω περιοχή από Έλληνα ιδιοκτήτη. Στην αρχή ο ιδιοκτήτης αρνούνταν να βάλει σε αγοραπωλησία το μνημείο. Όμως μετά την επέμβαση του Τούρκου Καδή δόθηκε στους μοναχούς με την αιτιολογία να μην καταστραφεί. Οι μοναχοί χρησιμοποιούσαν το μνημείο ως αναγνωστήριο και βιβλιοθήκη μετακινώντας έναν ορθοστάτη για να ανοίξουν είσοδο.
Το 1810 στην Μονή αυτή έμεινε οΛόρδος Βύρωνας όταν επισκέφτηκε για δεύτερη φορά την Αθήνα. Λέγεται μάλιστα ότι το 1818 στον κήπο γύρω από το μνημείο φυτεύτηκαν για πρώτη φορά ντομάτες με σπόρους που έφερε ο ηγούμενος από το εξωτερικό. Τότε υπήρχαν στο κήπο της Μονής και πολλά μνήματα διαφόρων ξένων.
Το 1829 ένας περιηγητής έλαβε άδεια από του Τούρκους για να πάρει το μνημείο. Τελικά όμως το άφησε γιατί ήταν πολύ βαρύ. Αρπαγή προσπάθησε και ο περιβόητος Λόρδος Έλγιν αλλά τον εμπόδισαν οι καπουτσίνοι μοναχοί. Το 1878 γίνεται έρευνα από τους γάλλους Μπουλανζέ και Ποττιέ για την αναστήλωση του μνημείου, που τελικά έγινε από το Θεόφιλο Χανσέν.
Μετά την Επανάσταση του 1821 το κτίριο της μονής των καπουτσίνων είχε επισκευαστεί. Το 1892 ηΓαλλική Κυβέρνηση παραχωρεί στο Ελληνικό Δημόσιο όλο τον χώρο της μονής που κατεδαφίστηκε μαζί με το Μνημείο του Λυσικράτους. Ως αντάλλαγμα δόθηκε τότε οικόπεδο στο τέρμα της οδού Σίνα όπου σήμερα βρίσκεται το Γαλλικό Ινστιτούτο Αθηνών.
Σήμερα το Μνημείο του Λυσικράτη ή Φανάρι του Διογένη, είναι το αρχαιότερο σωζόμενο οικοδόμημα του ρυθμού αυτού και το καλύτερα σωζόμενο χορηγικό μνημείο. Βρίσκεται στο κέντρο της Πλακάς δίπλα στην ομώνυμη Πλατεία Λυσικράτους και στην  νεότερη αλλά ιστορική οδού Τριπόδων.
Advertisements

Σχόλια

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s