Τα Μπαρουτάδικο στο Αιγάλεω

Το 1872 η Βουλή επικυρώνει σύμβαση με την οποία έδινε το δικαίωμα στον Ιωάννη Δούμα να κατασκευάσει εργοστασίου παραγωγής πυρίτιδας. Με Βασιλικό Διάταγμα δύο χρόνια αργότερα εγκρίνεται η σύσταση της Ανώνυμης Εταιρείας «Ελληνικό Πυριτιδοποιείο». Ο διευθυντής της εταιρείας Κ. Μωραϊτίνης πουλάει στην εταιρεία, έναντι 10.300 δραχμών, το κτήμα για να κατασκευαστεί το εργοστάσιο.
Μπαρουτάδικο Αιγάλεω 014
Η λειτουργία του εργοστασίου ξεκινάει το 1876 με προσωπικό 28 εργάτες από τους οποίους οι 7 γυναίκες. Το κτίριο κατασκευάστηκε στην αγροτική περιοχή κάτω από το όρος Αιγάλεω, μεταξύ ελαιόδεντρων και περιβολιών στην θέση Μπαστάρδο.
Το 1893 μέτοχος της εταιρείας γίνεται ο ορυκτολόγος Ανδρέας Κορδέλλας. Αρχικά η παραγωγή αφορούσε μαύρη πυρίτιδα  για φουρνέλα, δυναμίτιδα και σκάγια. Σταδιακά όμως άρχισε να δραστηριοποιείται και στην χημική βιομηχανία.
Το 1908 η Εταιρία συγχωνεύτηκε με το καλυκοποιείο των Αδελφών Μαλτσινιώτη και δημιουργήθηκε η «Εταιρία Ελληνικού Πυριτιδοποιείου και Καλυκοποιείου» (η γνωστή ΠΥΡ-ΚΑΛ). Ο κύριος αγοραστής της εταιρείας ήταν ο Ελληνικός Στρατός. Είναι χαρακτηριστικό εξάλλου πως όλα τα πυρομαχικά που χρησιμοποιήθηκαν στους Βαλκανικούς Πολέμους είχαν παραχθεί από το Μπαρουτάδιο στο Αιγάλεω.
Οι πρόσφυγές που καταφθάνουν από την Μικρά Ασία δημιουργούν γύρω από το Μπαρουτάδικο τους πρώτους οικισμούς. Αυτοί  αποτέλεσαν την Κοινότητα «Νέων Κυδωνιών». Η ανάπτυξη του εργοστασίου ήρθε γρήγορα όταν το 1934 το ανέλαβε ο Πρόδρομος Μποδοσάκης. Αγοράζει νέες εκτάσεις και επεκτείνει το εργοστάσιο με νέα σύγχρονα μηχανήματα από το εξωτερικό. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα η παραγωγή να ανέβει κατακόρυφα, κάτι που έκανε το εργοστάσιο να δουλεύει όλη τη μέρα. Αυτό οδήγησε το Μποδοσάκη να κάνει την επιχείρηση μονοπωλιακή στην παραγωγή όπλων. Με μεγάλες ποσότητες πυρομαχικών να εξάγονται στο εξωτερικό και να αποφέρουν τεράστια έσοδα στην εταιρεία.
Μια μεγάλη έκρηξη το 1936 δημιουργεί κρίση στο εργοστάσιο. Λαμαρίνες και πέτρες εκσφενδονίζονται στην γύρω περιοχή. Υπήρξαν πολλοί νεκροι και τραυματίες που κανείς δε μπόρεσε να διευκρινίσει πόσοι ήταν.
Λίγο πριν τον Β` Παγκόσμιο Πόλεμο χτίζεται μια δεύτερη μονάδα παραγωγής πυρίτιδας και όπλων, σε μια νέα έκταση 230 στρεμμάτων που αγοράστηκε δίπλα στην υπάρχουσα. Για να αποφευχθούν οι κίνδυνοι εκρήξεων, τα κτίρια των εργοστασίων προστατεύονται με τεράστιους όγκους χώματος. Τότε οι εργαζόμενοι στα πυριτιδοποιεία είχαν φτάσει τις 12000 εργάτες.

Μπαρουτάδικο Αιγάλεω 002

Με την έναρξη του πολέμου κτίζεται μεγάλος μαντρότοιχος περιμετρικά των εγκαταστάσεων του εργοστασίου. Τα φυλάκεια που τοποθετούνται φρουρούν το εργοστάσιο. Πλέον η παραγωγή του τροφοδοτούσε κατευθείαν με πυρομαχικά τις ελληνικές Ένοπλες δυνάμεις που βρίσκονταν στο μέτωπο του πολέμου. Με γοργούς ρυθμούς κατασκευάζονται επίσης υπόγειες στοές από μπετόν με βάθος έως 10 μέτρα. Αυτές χρησιμοποιήθηκαν ως καταφύγια από τους συχνούς αεροπορικούς βομβαρδισμούς. Μερικές από αυτές τις στοές είχαν εμφανιστεί τυχαία λίγα χρόνια πριν χωρίς να έχουν υποστεί μεγάλες ζημίες παρά την σημερινή μετάλλαξη της περιοχής.

Κατά την Γερμανική Κατοχή οι εγκαταστάσεις λεηλατούνται. Το εργοστάσιο για μια μεγάλη περίοδο τα επόμενα χρόνια είχε αναγκαστεί να υπολειτουργεί.
Ωστόσο, παρά τις μικρές παραγγελίες που υπήρχαν στο εργοστάσιο, περιμετρικά  από τα τοίχοι του είχαν πυκνώσει οι μικρές κατοικίες βιοπαλαιστών. Κάτι που έκανε πολύ επικίνδυνη τη συνέχιση λειτουργίας του Πυριτιδοποιείου. Από το 1955 αρχίζουν έντονα οι πιέσεις των κατοίκων προς το Μποδοσάκη για μεταστέγαση του Πυριτιδοποιείου. Τα αρκετά ατυχήματα που συνέβαινε, πέραν από τους τραυματίες, δημιουργούσαν συνεχώς προβλήματα και στα γύρω σπίτια. Έτσι το 1964 ο Μποδοσάκης αναγκάζεται να μεταφέρει τις εγκαταστάσεις στα Οινόφυτα και μέρος των κτιρίων να δωριθεί στο Δημόσιο.
Τα κυριότερα έργα αξιοποίησης του χώρου έγιναν μετά το 1974 με την ίδρυση σχολικών κτιρίων και παιδικής χαράς στον χώρο του Μπαρουτάδικου. Μετά της εργασίες αποψίλωσης, ο Ελληνικός Στρατός παραχωρεί και μια έκταση στην περιοχή που του ανήκε. Αμέσως γκρεμίζονται οι μαντρότοιχοι και  πραγματοποιούνται από τον Δήμο Αιγάλεω οι πρώτες δενδροφυτεύσεις.

Όμως παρά την κινητικότητα της δημοτικής αρχής, για μεγάλο χρονικό διάστημα ή έκταση του Μπαρουτάδικου παραμένει αναξιοποίητη. Εξαιτίας προβλημάτων ιδιοκτησιακής νομιμότητας του χώρου από διάφορους φορείς του Δημοσίου. Το 1977 ένα μεγάλο μέρος από την έκταση παραχωρείται για την δημιουργία του ΚΑΤΕΕ Αθηνών.  Το 1983 οι ίδιες εγκαταστάσεις θα δώσουν την θέση τους στο ΤΕΙ Αθήνας που πλέον καταλαμβάνει την βόρεια πλευρά από το παλαιό Μπαρουτάδικο. Με την αντίπερα γωνία να έχει αξιοποιηθεί για την στέγαση Σχολείων και του κέντρου μαθητείας ΟΑΕΔ.

Μπαρουτάδικο Αιγάλεω 009

Καθοριστικής σημασίας παρεμβάσεις έγιναν στην έκταση στα μέσα της δεκαετίας του `90. Το μεγάλο πάρκο επί της Ιεράς Οδούς αναμορφώθηκε και δημιουργήθηκε χώρος αναψυχής με μικρό αναψυκτήριο. Μια γλυπτική σύνθεση για την εθνική αντίσταση θυμίζει εκείνους που χάθηκαν στις 29 Σεπτεμβρίου 1944 κατά τη λεγόμενη «Μάχη του Μπαρουτάδικου». Μετά την περίφραξη του άλσους δημιουργήθηκε και υπαίθριο δημοτικό θέατρο που ονομάστηκε «Αλέξης Μινωτής» και φιλοξενεί καλοκαιρινές εκδηλώσεις του Δήμου Αιγάλεω.  Το μόνο που κρατήθηκε από το παλαιό Μπαρουτάδικο είναι η μεγάλη υψικάμινος που αποτελεί διατηρητέο κτίσμα και στέκει ακόμα στη μέση του άλσους.
Το Άλσος του Μπαρουτάδικου στο Αιγάλεω είναι ένα ζωντανό σημείο για την περιοχή του. Εκτός από χώρο αναψυχής που δημιουργούν τα μικρά αναψυκτήρια που υπάρχουν σε αυτόν είναι και χώρος ανάπαυλας για τους πολλούς δραστηριοποιούντες γύρω του μαθητές και σπουδαστές.
Η ύπαρξη του Πυριτιδοποιείου στο Αιγάλεω δημιούργησε τους πρώτους οικισμούς από εργάτες στην περιοχή και χρόνο με τον χρόνο τον σημερινό Δήμο Αιγάλεω. Παρά την ρυπαρή παρουσία του υπήρχε πηγή ζωής για εκατοντάδες μεροκαματιάρηδες εργάτες που συγκεντρώθηκαν στην έρημη τότε περιοχή.
Advertisements

Σχόλια

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s