Ο πεζόδρομος Διονυσίου Αρεοπαγίτου

Κοπάδια από πρόβατα να βόσκουν δίπλα στο Ηρώδειο. Με γυμνές εκτάσεις και χαμηλά σπίτια αντίκριζαν οι περιηγητές κάτω από την Ακρόπολη στις αρχές του περασμένου αιώνα. Αν και οι μικρές οδοί με τα λιγοστά σπίτια ξεπρόβαλαν στην περιοχή μόλις στα μέσα του `30, η κάτω από την Ακρόπολη συνοικία άργησε αρκετά να αποκτήσει την σημερινή της εικόνα.
ΑΕΡΟΠΑΓΙΟΤΥ 1903Στο πλαίσιο των έργων Εθνικής Ανασυγκρότησης της χώρας, αναπτύσσεται στα μέσα του `60 ένα ευρύτερο πρόγραμμα για την ενίσχυση του Τουρισμού. Τότε τα περίφημα «έργα Πικιώνη» φιλοδοξούν να κάνουν ευκολότερη την πρόσβαση στον λόφο της Ακρόπολης. Ταυτόχρονα δημιουργείται και η κεντρική οδός Διονυσίου Αρεοπαγίτου. Η ύπαρξη της νέας οδού ήταν καθοριστική για να γίνει καλύτερη η πρόσβαση των τουριστικών λεωφορείων. Έτσι ώστε οι τουρίστες μέσω της Αποστόλου Παύλου να μπορούν άνετα να περιηγηθούν στο Θησείο και στους γύρω της Ακρόπολης αρχαιολογικούς χώρους. Εξάλλου η θεσμοθέτηση του Φεστιβάλ Αθηνών και η λειτουργία του τουριστικού περιπτέρου (μετέπειτα «Διονύσου») προϋπέθεταν σύγχρονες συγκοινωνιακές υποδομές.
Ο φαρδύς δρόμος που φτιάχτηκε κάτω από την Ακρόπολη ονομάζεται οδός Διονυσίου Αρεοπαγίτου. Στην περιοδεία του ο Απόστολος Παύλος στην Αθήνα κηρύττει τη νέα θρησκεία σε πολλούς επιφανείς Αθηναίους στον Άρειο Πάγο. Ο δικαστικός Διονύσιος Αρεοπαγίτης απετέλεσε σημαντικό μέρος του πρώτου αθηναϊκού χριστιανικού πυρήνα, και στην συνέχεια τον πρώτο επίσκοπο Αθηνών. Μετά τον αποκεφαλισμό του το 95μΧ, ανακηρύχθηκε πολιούχος των Αθηνών. Ίσως δεν υπήρχε καλύτερη ονομασία για τον νέο δρόμο, αφού οι καταγραφές αναφέρουν ότι το σπίτι του Διονυσίου Αρεοπαγίτη κάτω από την Πνύκα αποτέλεσε την πρώτη έδρα της Επισκοπής των Αθηνών.
Ο πεζόδρομος της Διονυσίου Αρεοπαγίτου σε προοπτική

Ο πεζόδρομος της Διονυσίου Αρεοπαγίτου σε προοπτική

Η ανάπτυξη όμως της πόλης έκανε καθημερινά την μεγάλη οδό κάτω από την Ακρόπολη να ασφυκτιά. Από την δεκαετία του `80 άρχισε να δέχεται συνεχή συμφόρηση από σταθμευμένα τουριστικά λεωφορεία μαζί με πλήθος αυτοκινήτων που επιθυμούσαν μέσω της οδού περιμετρική διέξοδο από την πόλη. Το όραμα της τότε Υπουργού Πολιτισμούς Μελίνας Μερκούρη πέφτει στο τραπέζι. Η ιδέα ήταν ιδιαίτερα απλή και προέβλεπε την πεζοδρόμηση της Διονυσίου Αρεοπαγίτου με ταυτόχρονη ενοποίηση όλων των γύρω της αρχαιολογικών χώρων έτσι ώστε να υπάρχει στην πρωτεύουσα ένας μεγάλος πεζόδρομος.

Λίγα χρόνια αργότερα, και παρότι πολιτικά αντίπαλος της Μερκούρη, ο δήμαρχος Αντώνης Τρίτσης υιοθετεί επίσημα την ιδέα. Μετά από χρόνια διαβουλεύσεων και προτάσεων το 1997 ιδρύεται από το ελληνικό δημόσιο η Εταιρεία Ενοποίησης Αρχαιολογικών Χώρων Αθήνας. Στην αρχική μελέτη που συντάσσει δεν στοχεύει απλά στη διαμόρφωση ενός απλού πεζόδρομου αλλά ενός πολυεπίπεδου χώρου αναψυχής. Με ένα συνδυασμένο έργο διαμορφώθηκαν εκ νέου κοινόχρηστοι χώροι και αποδόθηκαν στο κοινό με μια εντελώς νέα μορφή για τα καθιερωμένα της πρωτεύουσας. Αφού δημιουργήθηκαν μικρές πλατείες, χώροι πρασίνου και μικρά καθιστικά κατά μήκος όλης της οδού.
Η συνολική παρέμβαση του έργου αφορά διαδρομή δυο χιλιομέτρων. Με στόχο η διέλευση των αρχαιολογικών χώρων να γίνεται με πέρασμα από την σύγχρονη πόλη. Έτσι ώστε να δημιουργηθεί ένα είδος καθημερινού «αρχαιολογικού πάρκου». Ο σωστός σχεδιασμός ανέδειξε το έντονο ανάγλυφο του εδάφους αλλά και πολλές φυσικές διαδρομές. Είναι χαρακτηριστικό ότι το μεγάλο πλάτος της οδούς σε συνδυασμό με την παλαιά βλάστηση στην περίφραξη της Ακρόπολης δημιούργησε ένα ιδιαίτερο μικρο κλίμα. Κάτι που έκανε την όλη παρέμβαση ενοποίησης επί της Διονυσίου Αρεοπαγίτου να μην αποτελεί απλά μια πεζοδρομημένη πλακόστρωση. Αλλά ένα ξεχωριστό και σύνθετο τεχνικό έργο που αναβαθμίζει με βάση τις αρχές της αειφορίας όλη την ιστορική περιοχή.
Το σχέδιο της Διονυσίου Αρεοπαγίτου όπως προέβλεπε την ανοικτή ανασκαφή της οικίας Πρόκλου.

Το σχέδιο της Διονυσίου Αρεοπαγίτου όπως προέβλεπε την ανοικτή ανασκαφή της οικίας Πρόκλου.

Η εκπόνηση της μελέτης για τον αποκαλούμενο «μεγάλο περίπατο» της Διονυσίου Αρεοπαγίτου έγινε από την ΠΛΕΙΑΣ ΕΠΕ και τους αρχιτέκτονες Δημήτρη Διαμαντόπουλο, Ορέστη Βιγγόπουλος, Κατερίνα Γκιουλέκα, Αναστάσιο Ζερβό, Κλαίρη Παλυβού σε συνεργασία με το γραφείο «Μ. Καλτσά, Δ. Παναγός, Β. Παπανδρέου ΟΕ». Αξίζει να τονιστεί πάντως πως η αρχική μελέτη δεν υλοποιήθηκε όπως σχεδιάστηκε. Το τότε ΥΠΕΧΩΔΕ και η Εταιρεία Ενοποίησης αλλοίωσαν σημαντικά το πνεύμα της μελέτης. Θέλοντας να φέρουν τα αρχιτεκτονικά σχέδια πιο κοντά στα «ελληνικά δεδομένα». Με αυτό τον τρόπο το ΥΠΕΧΩΔΕ απέφυγε το τολμηρό πνεύμα της μελέτης που περιείχε αρχαιολογικές επεμβάσεις αρκετά δαπανηρές για ανάδειξη των χώρων κατά μήκος της πεζοδρόμησης.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η μελέτη της αρχαίας οικίας Πρόκλου, η οποία βρέθηκε ακριβώς κατά μήκος της οδού, που ζητούσε να παραμείνει ως μια ανοικτή ανασκαφή εν μέσω του πεζοδρόμου. Η πρόταση εφαρμόστηκε κολοβή. Η αρχαία οικία επικαλύφτηκε κάτω από τον πεζόδρομο και ένα τσιμεντένιο σκαρίφημα της διατηρήθηκε πάνω στην χωμάτινη πλακόστρωση. Συνάμα, τα σχέδια για δημιουργία καλύτερης πλατείας στη συμβολή με την Αποστόλου Παύλου δεν εφαρμόστηκαν ποτέ. Γιατί θεωρήθηκε ότι δεν έπρεπε να τροποποιηθούν οι παρεμβάσεις Πικιώνη ούτε κατ’ ελάχιστο.
Όπως και να έχει σήμερα η οδός Διονυσίου Αρεοπαγίτου αποτελεί τον μεγαλύτερο χώρο περιπάτου της Αθήνας. Η ίδρυση του νέου Μουσείου Ακρόπολης θεωρείται ότι συνέδεσε με τον καλύτερο τρόπο το αρχαίο με τον νέο χαρακτήρα της πρωτεύουσας. Δεν είναι τυχαίο εξάλλου ότι η οδός Διονυσίου Αρεοπαγίτου είναι ο μόνος δρόμος ειδικής προστασίας και κάθε δραστηριότητα ή επέμβαση σε αυτόν απαιτεί έγκριση του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου.
Advertisements

One thought on “Ο πεζόδρομος Διονυσίου Αρεοπαγίτου

Σχόλια

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s