Από τους ραδιοθαλάμους του Ζαππείου στο Ραδιομέγαρο

Το 1936 εκδηλώνεται το πρώτο κρατικό ενδιαφέρον για την εγκατάσταση επίσημου ραδιοφωνικού σταθμού. Τότε συστήνεται η Ραδιοφωνική Υπηρεσία Εκπομπών. Με έγγραφό της ζητάει χώρο από το Ζάππειο Μέγαρο για κατασκευή ραδιοθαλάμων. Για μια τριετία της παραχωρείται ο υπόγειος χώρος με θύρα δυτικά του περιστυλίου. Δύο χρόνια αργότερα καταλαμβάνεται, αυθαιρέτως αλλά αναγκαία, ακόμα μια αίθουσα του μεγάρου. Η πρώτη μετάδοση γίνεται την 25η Μαρτίου 1938, όταν ο ραδιοθάλαμος συνδέεται με τα γειτονικά ανάκτορα επί της Ηρώδου Αττικού για να μεταδοθεί το πανηγυρικό διάγγελμα του βασιλιά Γεωργίου Β`. Μετά τις απαραίτητες τεχνικές διεργασίες η κανονική λειτουργία του ραδιοφωνικού σταθμού άρχισε στις 21 Μαΐου 1938.

Ξημερώματα της 28ης Οκτωβρίου ο λεγόμενος τότε Ραδιοφωνικός Σταθμός Αθηνών ανακοινώνει πρώτος την κήρυξη του ελληνοϊταλικού πολέμου. Κατά την διάρκεια του πολέμου ο σταθμός επεκτείνεται και σε μια γειτονική αίθουσα του Ζαππείου προκειμένου να διοργανώνει συναυλίες. Όλα αυτά μέχρι το πρωί της 27ης Απριλίου 1941. Ο εκφωνητής του σταθμού μένει στην ιστορία ανακοινώνοντας την είσοδο των στρατευμάτων κατοχής στην Αθήνα. Αμέσως η χρήση του ραδιοφώνου απαγορεύεται.

Μετά την απελευθέρωση η Επιτροπή Ολυμπίων Κληροδοτημάτων (που έχει μέχρι σήμερα την ευθύνη του Ζαππείου) προβαίνει στις απαραίτητες ενέργειες επαναλειτουργίας του κτιρίου. Με πίεση του κυβερνητικού εκπροσώπου το 1951 ο σταθμός του Εθνικού Ιδρύματος Ραδιοφωνίας παραμένει στο Ζάππειο και ζητείται μάλιστα να παραχωρηθεί επιπλέον χώρος για την καλύτερη λειτουργία του μέχρις της κατασκευής νέου κτιρίου. Η διοίκηση του Ζαππείου δυσανασχετούσε συνεχώς με την παραμονή εκεί των ραδιοθαλάμων. Οι υπάλληλοι της ραδιοφωνίας ασφυκτιούσαν τότε στα λίγα υπόγεια τετραγωνικά.

Δεν ήταν λίγες οι φορές που ο κόσμος τα Σαββατοκύριακα κατέκλυζε τους χώρους του Ζαππείου για να παρακολουθούσε πολλές από τις ζωντανές εκπομπές. Συχνά μάλιστα αναφέρονταν ζημιές από τα φορτηγά των εξωτερικών συνεργείων της ΕΙΡ που κυκλοφορούσαν  στους διαδρόμους του Κήπου. Οι αίθουσες των ραδιοθαλάμων του Ζαππείου φιλοξενούν κάθε βδομάδα τα «Χαρούμενα Ταλέντα», και χιλιάδες μικρών παιδιών στις εκπομπές της «Θείας Λένας». Στις αίθουσες αυτές ηχογραφήθηκαν τα περισσότερα από τα μεγάλα έργα Ελλήνων συνθετών με την νεοσυσταθείσα τότε Ορχήστρα Ελαφράς Μουσικής και αργότερα την Συμφωνική Ορχήστρα. Κάθε βδομάδα μάλιστα μεγάλοι Ελληνες ηθοποιοί ενσάρκωναν ραδιοφωνικά θεατρικά έργα στο περίφημο «Θέατρο της Δευτέρας». Το 1962 η διοίκηση του Εθνικού Ιδρύματος Ραδιοφωνίας (ΕΙΡ) αγοράζει μια μεγάλη έκταση στην Αγία Παρασκευή με σκοπό την μετεγκατάστασή της σε νέο κτίριο που θα δημιουργούνταν. Γρήγορα δημιουργήθηκε το πρώτο κουφάρι του αλλά η οικοδομή έμεινε για μια μεγάλη περίοδο «στα μπετά». Ο ερχομός της απριλιανής δικτατορίας πάγωσε περισσότερο τις εργασίες.

Από ηχογράφηση σε αίθουσα του ραδιοθαλάμου στο Ζάππειο.

Από ηχογράφηση σε αίθουσα του ραδιοθαλάμου στο Ζάππειο.

Στα τέλη του `60 ένα «Τ» προστίθεται στην ΕΙΡ (Εθνικόν Ίδρυμα Ραδιοφωνίας Τηλεοράσεως) και μαζί του φέρνει την μικρή οθόνη στην Ελλάδα. Το μικρό κτίριο της διοίκησης στην Μουρούζη συγκέντρωνε καθημερινά πολλούς εργαζόμενους και κυβερνητικούς παρατρεχάμενους. Η καρδία της ενημέρωσης όμως βρίσκονταν στους ραδιοθαλάμους του Ζαππείου και στο πρώτο στούντιο τηλεόρασης που στεγάζονταν για το ΕΙΡΤ στο κτίριο του ΟΤΕ στην 3ης Σεπτεμβρίου.

Τα τηλεοπτικά πρωτιά στην Ελλάδα κατείχε βέβαια η λεγόμενη Τηλεόραση Ενόπλων Δυνάμεων. Τα πρώτα της στούντιο είχαν δημιουργηθεί στην στην Γεωγραφική Υπηρεσία Στρατού δίπλα στο Πεδίον του Άρεως με ένα πρόχειρο πομπό που είχε στηθεί στα Τουρκοβούνια. Η δικτατορία είχε καταλάβει γρήγορα πως το μέσο είναι το μήνυμα, και έτσι θέλησε να επενδύσει σημαντικά στην εδραίωση της τηλεόραση.

Πρόεδρος του ΕΙΡΤ ήταν τότε ένας αξιωματικός της Χωροφυλακής. Ο διοικητής Καραιωσηφόγλου βλέποντας το νέο κτιρίου στην Μεσογείων να στέκει παρατημένο έμεινε έκπληκτος από το μέγεθός του. Σε αντίθεση με τις στριμωγμένες μέχρι τότε υποδομές του ιδρύματος στα διάσπαρτα κτίρια. Από προσωπικό πείσμα καταφέρνει να πείσει την κυβέρνηση να εγκριθούν οι δαπάνες για να ολοκληρωθεί άμεσα οι εργασίες για το νέο  κτίριο. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να επιτύχει την μεταφορά όλων των δραστηριοτήτων της ΕΙΡΤ τον Φεβρουάριο του 1973 στο αποκαλούμενο σύγχρονο Ραδιομέγαρο της Αγίας Παρασκευής.

Δεν ήταν λίγοι τότε οι εργαζόμενοι που δυσανασχέτησαν με την μετακόμιση. Το κτίριο του Ραδιομεγάρου έστεκε ολόρθο και μοναχό στην ερημική ακόμα Αγία Παρασκευή. Οι γύρω εκτάσεις με λίγα σπίτια και ξερά χωράφια φιλοξενούσαν την πρωτομαγιά και την Καθαρά Δευτέρα τους αθηναίους για εκδρομή!  Ωστόσο, αυτή η μεταφορά έμελλε να επηρεάσει σημαντικά την ανάπτυξη του Δήμου Αγίας Παρασκευής. Το κτίριο του Ραδιομεγάρου αποτελεί τοπόσημο για την Λεωφόρο Μεσογείων. Μετά την δημιουργία της  ΕΡΤ  το 1978 στεγάζει το σύνολο σχεδόν των δραστηριοτήτων της. Οι υποδομές που δημιουργήθηκαν ήταν ιδιαίτερα αξιόλογες για τα ελληνικά δεδομένα. Αυτό είχε και πολλές ισχυρούς συμβολισμούς για την μεταπολιτευτική πορεία της νέας εποχής της ΕΡΤ. Μεγάλα στούντιο για την τηλεόραση, στούντιο ηχογραφήσεων που δέχονταν ακόμα και συμφωνική ορχήστρα και περισσότερα του ενός για την ραδιοφωνία που της έδινε για πρώτη φορά την δυνατότητα ύπαρξης επιπλέον σταθμών.

Το Ραδιομέγαρο της ΕΡΤ στην Αγία Παρασκευή

Το Ραδιομέγαρο της ΕΡΤ στην Αγία Παρασκευή

Η ΥΕΝΕΔ με την εδραίωση της τηλεόρασης μεταφέρθηκε σε ξεχωριστό και μεγαλύτερο κτίριο στις στρατιωτικές εκτάσεις στο Γουδή επί της Κατεχάκη. Έκει παρέμεινε και μεταπολιτευτικά. Οπότε και μετατράπηκε το 1982 σε ΕΡΤ-2. Το 1987 δημιουργείται η ενιαία ΕΡΤ και έτσι στο Ραδιομέγαρο στεγάζονται όλοι οι ραδιοφωνικοί σταθμοί και η ΕΤ1 ενώ τα μικρότερα στούντιο της Κατεχάκη χρησίμευσαν για τις εκπομπές της ΕΤ2. Το 1997 η ΕΤ2 μετατρέπεται σε ειδησεογραφικό κανάλι που εκπέμπει από την Αγία Παρασκευή, και στα στούντιο της ΕΤ1 συγκεντρώνονται οι ψυχαγωγικές εκπομπές. Η τελευταία αναδιάρθρωση που ανακοινώθηκε για την ΕΡΤ κλείνει ένα κομμάτι ιστορίας. Η Αθήνα ταυτίστηκε με την ανάπτυξη της ελληνικής ραδιοτηλεόρασης. Και φυσικά η ΕΡΤ σηματοδότησε την ελληνική ιστορία. Είναι τόσο εύκολο το χρονοντούλαπο της ιστορίας;

* Πολλά στοιχεία και φωτογραφίες για την ΕΡΤ και την Ελληνική Ραδιοφωνίας υπάρχουν στο βιβλίο – αφιέρωμα

«70 Χρόνια Ελληνικής Ραδιοφωνίας» Έκδοση ΕΡΤ 2008

Advertisements

Σχόλια

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s