Οι προδότες στο Γουδή!

Ακόμα και σήμερα, σε περιόδους πολιτικής κρίσης , ο λαός στις συγκεντρώσεις συνηθίζει να φωνάζει «οι προδότες στο Γουδή». Η έκφραση παρά το γεωγραφικό απροσδιόριστο που έχει. Καθώς ως συνοικία Γουδή σήμερα αναφέρεται μόνο ένα κομμάτι πάνω από τον Άγιο Θωμά Αμπελοκήπων. Ενώ στην πραγματικότητα η περιοχή εκτείνονταν από τον Χολαργό (στο ύψος του Πενταγώνου όπου υπήρχε τότε το στρατόπεδο της Αεροπορίας Στρατού) μέχρι τα σημερινά της όρια, δίπλα στους στρατώνες του ιππικού. Μεταφέρει ως τοπόσημο στιγμές από την σύγχρονη ελληνική ιστορία. Όχι τόσο τις κρίσεις και τα επαναστατικά κινήματα που συνέβησαν στο Γουδή. Όσο τις δεκάδες εκτελέσεις πολιτικών κυρίως κρατουμένων.

Τα κυπαρίσσια μπροστά από τον τόπο εκτέλεσης των Έξι

Τα κυπαρίσσια μπροστά από τον τόπο εκτέλεσης των Έξι

Μετά την Μικρασιατική Καταστροφή η λαϊκή οργή και απαίτηση κλείνονταν στο σύνθημα «Οι προδότες στο Γουδή». Δεν ήταν μόνο οι χιλιάδες νεκροί του μικρασιατικού μετώπου. Όσο τα πολυάριθμα προβλήματα που αντιμετώπιζε τότε η αδύναμη χώρα. Η βροντερή ιαχή σε συνδυασμό με το πνεύμα του εθνικού διχασμού που υπήρχε θορυβεί την κυβέρνηση.  Φοβούμενη μην χάσει την εξουσία της συγκαλεί έκτακτο στρατοδικείου προκειμένου να καταδικάσει τους υπεύθυνους της αποτυχημένης μικρασιατικής εκστρατείας. Λίγα χρόνια αργότερα η σύγκληση του στρατοδικείου χαρακτηρίζεται εθνική ανάγκη.

Η κατάμεστη αίθουσα της παλαιάς Βουλής στην οδό Σταδίου φιλοξενεί την αποκαλούμενη «Δίκη των Έξι» τον Νοέμβριο του 1922. Μέσα σε μια εξάωρη σύσκεψη το δικαστήριο προσπαθεί να βγάλει παμψηφεί την καταδικαστική απόφαση. Η συνεχής παρεμβάσεις του Υπουργού Στρατιωτικών Θ. Πάγκαλου επιταχύνουν τα αποτελέσματα.

Λίγο μετά τις έξι το απόγευμα, μέσα σε ένα βουβό ακροατήριο, ο εμφανώς συγκλονισμένος Στρατοδίκης Οθωναίος διαβάζει την απόφαση:

«Εν ονόματι του Βασιλέως των Ελλήνων Γεωργίου Β` το Έκτακτον Επαναστατικόν Στρατοδικείον συσκεφθέν κατά νόμον. Επειδή εκ της αποδεικτικής διαδικασίας προέκυψαν τα επόμενα πραγματικά περιστατικά, Άπαντες οι κατηγορούμενοι εκ συστάσεως μετ’ άλλων, εν γνώσει όντες ότι… Διά ταύτα: Κηρύσσει παμψηφεί ένοχους τους κατηγορούμενος για όσα εγκλήματα αναφέρονται στο εγκλητήριο. Καταδικάζει, παμψηφεί τους μεν Γεώργιον Χατζηανέστην, Δημήτριον Γούναρην, Νικόλαον Στράτον, Πέτρον Πρωτοπαπαδάκην, Γεώργιον Μπαλτατζήν και Νικόλαον Θεοτόκην εις την ποινήν του Θανάτου.

Τους δε Μιχαήλ Γούδαν και Ξενοφώντα Στρατηγόν εις την ποινήν των ισοβίων δεσμών.

Διατάσσει την στρατιωτικήν καθαίρεσιν των Γεωργίου Χατζηανέστη αρχιστρατήγου, Ξενοφώντος Στρατηγού υποστρατήγου και Μιχαήλ Γούδα ναυάρχου και επιβάλλει αυτοίς τα έξοδα και τέλη και διά προσωπικής των κρατήσεως.

Επιδικάζει παμψηφεί χρηματικήν αποζημίωσιν υπέρ του Δημοσίου κατά του α) Δ. Γούναρη δραχμών διακοσίων χιλιάδων, β) Ν. Στράτου δραχμών τριακοσίων τριάκοντα πέντε χιλιάδων, γ) Π. Πρωτοπαπαδάκη δραχμών πεντακοσίων χιλιάδων, δ) Γ. Μπαλτατζή δραχμών ενός εκατομμυρίου, ε) Ν. Θεοτόκη δραχμών ενός εκατομυρίου και στ) Μ. Γούδα δραχμών διακοσίων χιλιάδων.

Εκρίθη, απεφασίσθη και εδημοσιεύθη εν Αθήναις τη 15η Νοεμβρίου 1922».

Με γρήγορες διαδικασίες οι κατηγορούμενοι της «Δίκης των Έξι» οδηγούνται τις βραδινές ώρες στις φυλακές Αβέρωφ. Ο υποφρούραρχος έψαχνε για ώρα τον εφημέριο του Αγίου Γεωργίου Καρύτση προκειμένου να μεταλάβει τους κατηγορούμενους. Ωστόσο, εκείνος εξαφανίστηκε. Θέλοντας να αποφύγει την διαδικασία, γιατί κατά τους κανόνες των Οικουμενικών Συνόδων απαγορεύονταν η θεία μετάληψη σε όσους ευθύνονταν για καταστροφή εκκλησιών και θάνατο ιερωμένων. Μετά από παρακάλια την διαδικασία ανέλαβε ο παπά Μερκούριος εφημέριος του Αγίου Ιωάννη Γαργαρέττας.

Η εκτέλεση είχε οριστεί για τις έντεκα το πρωί της επομένης ημέρας. Λίγο μετά τις δέκα το πρωί δύο στρατιωτικά φορτηγά ξεκινούν με τους καταδικασθέντες από τις φυλακές Αβέρωφ. Ο Επαναστατικός Επίτροπός μαζί με απόσπασμα Χωροφυλακής βρίσκονταν ήδη στον χώρο του ερημικού ακόμα Γουδή. Η σημαντικότητα της διαδικασίας ήταν εμφανής και από τους δημοσιογράφους που είχαν σπεύσει στο σημείο εκτελέσεως. Ακόμα και τρόφιμοι του γειτονικού σανατορίου «Σωτηρία» μαζί με βοσκούς που είδαν απρόσμενη κινητικότητα.

Ο Ιωάννης Πεσμαζόγλου σε αναφορά τους προς τον βασιλιά περιγράφει την εκτελεστική διαδικασία: «Η στρατιωτική ζώνη εσχημάτιζεν ευρύ ημικύκλιον. Εις μίαν γωνίαν ευρίσκοντο πολλοί αξιωματικοί μεταξύ των οποίων διέκρινα τον αρχηγό τη Χωροφυλακής… έμπροσθεν αυτών ήσαν έξι ομάδες στρατιωτών, εκάστη με έναν υπαξιωματικόν επικεφαλής, όπισθεν δε αυτών αξιωματικοί έχοντες το γενικό πρόσταγμα.

Μετ’ολίγον έφθασαν δύο φορτηγά με τους καταδίκους. Πρώτος κατήλθεν ο Στράτος και μετ’ αυτόν ο Γούναρης ο οποίος εξηντλημένος εγονάτισεν. Τότε έσπευσε να κατέλθει ο Πρωτοπαπαδάκης, ο οποίος, βοηθούμενος από τον Στράτο, τον εσήκωσε και τον ωδήγησεν εις την θέσιν του. Από ετέρου αυτοκινήτου κατήλθον ο στρατηγός Χατζανέστης, ο Μπαλτατζής και ο Θεοτόκης, οι οποίοι επήγαν μόνοι εις τας υποδειχθείσας θέσεις, εκτός του Χατζανέστη ο οποίος έπρεπε να υποστή και καθαίρεσιν.

Όταν του ανεγνώσθη το κείμενον της καθαιρέσεως, δεν αφήνει να τον πλησιάσουν. Επέταξε το πηλήκιον και τα επωμίδιά του και είπεν: – «Η μόνη εντροπή είναι ότι υπήρξα αρχιστράτηγος φυγάδων».

Κανείς δεν εδέχθη να του δέσουν τα μάτια… Ενώ δε οι εκτελεσταί εσκόπευον, ο ιερεύς έψαλλε τας τελευταίας ευχάς και οι μελλοθάνατοι απεκαλύφθησαν, ηκούσθη η διαταγή: Πυρ..!».

ΤΩΝ ΕΞΙ εκκλησια

Η βυζαντινή εκκλησία της Αναστάσεως ή Των Έξι

Το 1934 με ένα άρθρο του στην «Καθημερινή» ο Γ. Βλάχος επαναφέρει στην κοινή γνώμη την άδικη εκτέλεση των έξι ζητώντας χαρακτηριστηκά: «Θέλωμεν να κτισθή μια μικρά, πολύ μικρά Βυζαντινή εκκλησία, εκεί, εις την έρημον χαράδραν, όπου έπεσαν οι πέντε πολιτευταί μας και ο Αρχιστράτηγος. Θέλομεν γύρω από την εκκλησία αυτήν να σχηματισθή σιγά – σιγά ένα καταπράσινο, βαθύσκιο άλσος και να είναι όσο το δυνατόν μεγαλύτερος ο χώρος του άλσους αυτού και να υψωθή γύρω του ένα ωραίο κιγκλίδωμα και να φέρη προς αυτό μια στενή οδός, εις την οποία από τώρα να φυτευθούν δεξιά και αριστερά κυπαρίσσια. Ούτως ώστε μεθαύριον, όταν περάση καιρός, να έλθη η ψυχρά ιστορία με τα κειμενά της και την Αλήθειαν να υψώση την μνήμην των εις μνήμην Μαρτύρων, όχι μιας παρατάξεως, αλλά μιάς πατρίδος κοινής, να έχουν υψωθή και αυτά και σχηματίζουν μίαν λεωφόρον πένθους και μετανοίας…».

Το γεμάτο λυρισμό και συγκίνηση άρθρο του Βλάχου παρακίνησε πολλούς. Με πρωτοβουλία του Δημητρίου Μάξιμου συγκροτήθηκε ερανική επιτροπή. Με τα χρήματά της χτίστηκε ο μικρός βυζαντινός της Αναστάσεως που πήρε το προσωνύμιο «Των Έξι». Ο χώρος διαμορφώθηκε σχεδόν όπως τον περιέγραψε ο Γ. Βλάχος. Έξι κυπαρίσσια φυτεύτηκαν στο σημείο που εκτελέστηκαν οι έξι. Δίπλα τους μια μικρή μαρμάρινη επιγραφή με το όνομα κάθε εκτελεσθέντος.

Το μικρό και ήσυχο πευκόφυτο αλσύλλιο βρίσκεται σήμερα στον Παπάγο μεταξύ των οδών Αναστάσεως και Κορυτσάς. Παρά τις μικρές παρεμβάσεις εξακολουθεί να μεταφέρει ακόμα τον βαρύ κλήμα εκείνων των εποχών..   

* Περισσότερα στοιχεία περιλαμβάνονται στο βιβλίο

«Επίλογος στο Γουδί – Η Δίκη των Εξ» του Αλ. Κοτζιά, Εκδόσεις Φυτράκης, 1974

Advertisements

Σχόλια

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s