Τα «Μπάνια του λαού»

Αν το `80 η φράση «Μην ταράζεται τα μπάνια του λαού» ήταν ορθή πολιτική επιταγή προκειμένου να κερδηθεί η λαϊκή εύνοια, στις αρχές του περασμένου αιώνα μάλλον θα χαρακτηρίζονταν ως πολιτικό ατόπημα. Οι κάτοικοι της Αττικής είχαν από παντελή μέχρι μικρή σχέση με τη θάλασσα και τα θερινά μπάνια. Αστικοί μύθοι της εποχής και κομπογιαννίτες γιατροί είχαν αναπτύξει φοβίες γύρω από την θάλασσα. Ακόμα και στην υγεία όσων κατανάλωναν θαλασσινά!. .

Τελικά η ξενομανία των Ελλήνων έπαιξε για άλλη μια φορά τον ρόλο της. Η βασίλισσα Αμαλία συνήθιζε, όπως και πολλοί Βαυαροί, να απολαμβάνουν τα μπάνια τους στην περιοχή Ξηροτάγαρο. Στον παραλιακό χώρο δίπλα από το σημερινό Στάδιο Ειρήνης & Φιλίας. Η συνήθεια της Αυλής έκανε και πολλούς Αθηναίους να κάνουν τις πρώτες τους «θαλασσινές δοκιμές». Χωρίς να λείπουν ωστόσο τα κωμικοτραγικά περιστατικά. Αφού πολλοί συλλαμβάνονταν για προσβολή της δημοσίας αιδούς, επειδή ξεντύνονταν στη μέση της παραλίας.

30.7 011Καταλυτικό στοιχεία για να κατέβουν οι Αθηναίοι προς τα παράλια της πρωτεύουσας έπαιξε η δημιουργία του αστικού σιδηροδρόμου. Για πρώτη φόρα υπήρχε εύκολη σύνδεση του κέντρου της Αθήνας με τον Πειραιά και το Νέο Φάληρο. Δεν είναι λίγοι άλλωστε οι ευκατάστατοι που μετατρέπουν το Νέο Φάληρο σε παραθεριστικό κέντρο. Μερικά από τα αρχοντικά της αστικής τάξης της εποχής διασώζονται στις καθέτους οδούς της Δημητρίου Φαληρέως. Μαζί εμφανίζονται στην περιοχή τα μικρά κέντρα διασκέδασης, τα καφωδεία και το περίφημο πολυτελές ξενοδοχείο «Άκταιον» (στο σημείο που σήμερα είναι γνωστό ιδιωτικό νοσοκομείο) που έδιναν όλο το χρόνο κίνηση στην φαληρική ζώνη.

Με πρωτοβουλία του Δήμου Πειραιά δημιουργείται η πρώτη οργανωμένη παραλιακή ζώνη της χώρας. Οι λεγόμενες ξύλινες πισίνες. Αυτές μοιάζανε με εξέδρες δίπλα στην θάλασσα, που βοηθούσαν να βουτήξουν όσους δεν ήταν τόσο τολμηροί. Στον χώρο είχαν δημιουργηθεί και μικρά αποδυτήρια για την απαραίτητα θαλασσινή αμφίεση. Το υπερβολικό κόστος κατασκευής αναγκάζει τους ιθύνοντες να βάλουν εισιτήριο 40 λεπτών στην παραλία. Με την τιμή να περιλαμβάνει και προσφορά πετσέτας στους λουόμενους! Τα μπάνια τότε γίνονται μια συνήθεια των αστών Αθηναίων.

Η Παραλία της Φρεατίδας

Η Παραλία της Φρεατίδας

Μέχρι τα τέλη του 19ου η συνήθεια του θαλασσινού μπάνιου κατακτά το θερινό πρόγραμμα των κατοίκων της πρωτεύουσας. Σταδιακά εμφανίζονται και νέες παραλίδες στην Φρεατίδα, το Παλαιό Φάληρο το Καλαμάκι και την μακρινή Γλυφάδα. Η συγκοινωνία βέβαια ακόμα ήταν υποτυπώδες. Έτσι δεν ήταν λίγοι αυτοί που επιστράτευαν ακόμα και γαϊδουράκια για να βρεθούν στην παραλία.

Μια μεγάλη εξέλιξη για τις νότιες περιοχές ήταν η κατασκευή του παραλιακού δρόμου που ένωνε τον Πειραιά με το Σούνιο. Για πρώτη φόρα τότε δίνεται η ευκαιρία στο κλεινόν άστυ να εκδράμει  στη Βάρκιζα, το Καβούρι και στο διαρκώς περιζήτητο Λαγονήσι. Το αυτοκίνητο έχει κατακτήσει πολλές οικογένειες. Και αν ακόμα αυτό δεν υπήρχε τα αστικά λεωφορεία της εποχής ή με «διπλή ταρίφα» το μπάνιο στην θάλασσα γίνονταν λαϊκό σπορ.
Όλα αυτά μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του `80. Η περιβαλλοντική επιβάρυνση του Σαρωνικού έκανε την θαλάσσια περιοχή στα νότια αποπνιχτική. Ωστόσο, η δημιουργία και δεύτερης κατοικίας ως εξοχικής για πολλούς μικρομαισέους αθηναίοιυς ήταν ο παράγοντας να αναδυθούν νέες λουτροπόλεις στην Ραφήνα, τη Νέα Μάκρη, το Πόρτο Ράφτη και την λαϊκότερη Αρτέμιδα (την Λούτσα όπως έχει επικρατήσει να λέγεται).
Κύριος σε περίπατο στο Καλαμάκι το Μεσοπόλεμο

Κύριος σε περίπατο στο Καλαμάκι το Μεσοπόλεμο

Τα τελευταία χρόνια ο βιολογικός καθαρισμός στην Ψυττάλεια και το δίκτυο του τραμ στην παραλιακή, έφερε ξανά τους κατοίκους του κέντρου προς τα νότια.

Οι χαρακτηριστικές φωτογραφίες εποχής μας μεταφέρουν αρκετά στοιχεία για την εξέλιξη της συνήθειας του θερινού μπάνιου. Είναι ίσως οι καλύτεροι μάρτυρες για τον μετασχηματισμό ολόκληρων περιοχών μέσα στα χρόνια.
Advertisements

Σχόλια

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s